UNCLOS คืออะไร ใช้แทน MOU44 ได้จริงหรือ?

ที่ประชุมสภาความมั่นคงแห่งชาติ หรือ สมช.มีมติเห็นชอบให้ยกเลิก MOU 44 เกี่ยวกับพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลไทย-กัมพูชา เป็นที่เรียบร้อยแล้ว ขั้นตอนต่อไปหลังจากนี้ คือให้กระทรวงการต่างประเทศเสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี มีมติอย่างเป็นทางการ เพื่อยกเลิกทันที โดยไม่ต้องแจ้งต่อกัมพูชา ซึ่งเหตุผลสำคัญของการยกเลิก คือ 25 ปี เจรจาไม่คืบหน้า ไม่บรรลุผลประโยชน์ร่วมกัน และเกิดข้อพิพาทเขตแดนที่ไม่จบสิ้นเมื่อยกเลิกแล้ว จะใช้กลไกอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล หรือ UNCLOS แทน ในการเจรจาพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล เพื่อปกป้องอธิปไตย

หลายคนอาจสงสัยว่า UNCLOS คืออะไร จะใช้แทนได้จริงหรือไม่ จะเป็นเหมือน อนุสัญญาออตตาวา ที่ไม่สามารถเอาผิด หรือลงโทษกัมพูชา กรณีลักลอบใช้ทุนระเบิดสังหารบุคคลPMN2 ในพื้นที่ชายแดนในช่วงของการสู้รบที่ผ่านมา แล้วปัญหาพิพาทพื้นที่ทับซ้อนทางทะเล ที่ยืดเยื้อมาว่า 25 ปี จะสามารถหาข้อยุติด้วย กลไก UNCLOS ได้หรือไม่

สำหรับ “อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ปี 1982” เป็นความตกลงระหว่างประเทศ ซึ่งเกิดขึ้นจากการประชุมสหประชาติว่าด้วยกฎหมายทะเลครั้งที่ 3 ซึ่งหารือกันนานกว่า 9ปี เป็นกฎหมายทะเล ที่นิยามสิทธิ และความรับผิดชอบของชาติ ในเรื่องการใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรของโลก การวางแนวปฏิบัติสำหรับธุรกิจ สิ่งแวดล้อม และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติทางทะเล

UNCLOS มีผลใช้บังคับในปี 2537 หลัง “กายอานา”เป็นประเทศที่ 60 ที่ให้สัตยาบันสนธิสัญญาดังกล่าว และ ณ เดือนมิถุนายน 2567 มี 171 ประเทศ รวมทั้งสหภาพยุโรป เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาฯ โดยบทบัญญัติจำนวนหนึ่ง ระบุถึงประเด็นที่สำคัญที่สุด คือการตั้งขีดจำกัด การเดินเรือ สถานภาพกลุ่มเกาะ และระบอบเดินเรือผ่าน เขตเศรษฐกิจจำเพาะ เขตอำนาจไหล่ทวีป การทำเหมืองพื้นทะเลลึก ระบอบการแสวงประโยชน์ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเล การวิจัยทางวิทยาศาสตร์และการระงับข้อพิพาท

UNCLOS กำหนดขีดจำกัดของพื้นที่ต่าง ๆ โดยวัดจากเส้นฐานที่นิยามว่าเป็นเส้นน้ำลง เช่น น่านน้ำภายใน ครอบคลุมน่านน้ำ และทางน้ำที่อยู่ชิดมาฝั่งในแผ่นดิน เมื่อเทียบจากเส้นฐาน, น่านน้ำอาณาเขตวัดออกไป 12ไมล์ทะเล หรือ 22 กิโลเมตร จากเส้นฐาน รัฐชายฝั่งมีอิสระในการออกกฎหมาย วางระเบียบการใช้ และใช้ทรัพยากรได้ทั้งหมด,เขตต่อเนื่อง วัดจากขีดจำกัดเส้นฐานทะเลอาณาเขตถัดไปอีก12 ไมล์ทะเล รัฐชายฝั่งมีสิทธิอธิปไตย หมายถึง มีอิสระในการบังคับใช้กฎหมายใน 4 เรื่อง ศุลกากร, ภาษีอากร, การเข้าเมือง และมลภาวะ, เขตเศรษฐกิจจำเพาะ วัดจากเส้นฐานออกไป 200 ไมล์ทะเลหรือ 370 กิโลเมตรจากเส้นฐาน และ พื้นที่ไหล่ปวีป ที่นิยามว่าเป็นแผ่นดินตามธรรมชาติที่ยื่นออกไปเป็นขอบนอกของทวีป แต่ไม่เกิน 100 ไมล์ทะเลจากจุดความลึก 2,500 เมตร หรือระยะ 200 ไมล์ทะเลจากเส้นฐานของรัฐชายฝั่ง

ทั้งนี้ พล.ร.อ.ธาดาวุธ ทัดพิทักษ์กุล เสนาธิการทหารเรือ มั่นใจว่า กลไก UNCLOS จะสามารถใช้แก้ปัญหาได้ เพราะ กัมพูชาเข้ามาเป็นสมาชิกอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเลแล้วสามารถที่จะใช้ข้อกำหนดต่างๆตาม อนุสัญญาฯ มาพูดคุยกันได้ในวงสมาชิก เพื่อจัดการปัญหาที่ยืดเยื้อยาวนานได้

นอกจากนี้ กองทัพเรือยังส่งสัญญาณมาแล้วว่า พร้อมปฏิบัติตามนโยบายของรัฐบาล ในการปกป้องอธิปไตยและผลประโยชน์ของชาติทางทะเลอย่างเต็มขีดความสามารถ หลังการยกเลิก MOU 44 และใช้ UNCLOS เป็นกรอบในการดำเนินการแทน โดยจะดำเนินการทุกอย่างภายใต้หลักความรับผิดชอบและความระมัดระวังสูงสุด โดยจะไม่ยอมให้มีการละเมิดอธิปไตย หรือผลประโยชน์ของชาติไม่ว่าในรูปแบบใดก็ตาม