ปชป.เปิดแพลตฟอร์ม”ส่องรัฐ”จับตางบจัดซื้อภาครัฐ

ประชาธิปัตย์เปิดตัว “ส่องรัฐ” จับตางบจัดซื้อภาครัฐ ชี้งบ AI ปี 69 พุ่งกว่า 4.2 พันล้าน ตั้งคำถามรัฐเสี่ยงซื้อเทคโนโลยีล้าสมัย

พรรคประชาธิปัตย์ เปิดตัวแพลตฟอร์ม “ส่องรัฐ” (Thailand Government Watch) เครื่องมือวิเคราะห์ข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เพื่อเปิดให้ประชาชน สื่อมวลชน ภาคประชาสังคม และหน่วยงานตรวจสอบ ร่วมติดตามการใช้งบประมาณของรัฐอย่างเป็นระบบ พร้อมชี้ว่า “การต่อต้านคอร์รัปชันยุคใหม่” ต้องตรวจจับความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทาง ไม่ใช่รอให้เกิดความเสียหายแล้วค่อยตรวจสอบ

นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ สส.บัญชีรายชื่อ ในฐานะหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ระบุว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องมีเครื่องมือที่ช่วยให้สังคมเห็น “สัญญาณความเสี่ยง” ของโครงการรัฐ ตั้งแต่ระดับ TOR ราคากลาง การแข่งขันประมูล บริษัทผู้รับงาน ไปจนถึงรูปแบบการจ่ายเงิน เพื่อให้การใช้งบประมาณโปร่งใสและตรวจสอบได้มากขึ้น

ด้าน นางการดี เลียวไพโรจน์ สส.บัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ เปิดเผยว่า ทีม BLUE TECH LAB ได้พัฒนาแพลตฟอร์มดังกล่าวโดยเชื่อมข้อมูลจากระบบ e-GP และฐานข้อมูลงบประมาณภาครัฐ เพื่อวิเคราะห์ว่าเงินภาษีถูกใช้ไปกับโครงการใด บริษัทใดได้รับงาน และมีจุดใดควรตรวจสอบเพิ่มเติม โดยยึดหลักมาตรฐานการจัดซื้อจัดจ้างสากลของ OECD ที่เน้นความโปร่งใส ความคุ้มค่า และการแข่งขันที่เป็นธรรม

สำหรับ Use Case แรกของ “ส่องรัฐ” คือการวิเคราะห์โครงการภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับ “ปัญญาประดิษฐ์” หรือ AI ในงบประมาณปี 2569 ซึ่งพบว่ามีโครงการที่เกี่ยวข้องกับ AI มากถึง 1,276 โครงการ รวมวงเงินประมาณ 4,271 ล้านบาท

นางการดี ตั้งข้อสังเกตว่า แม้ภาครัฐจะเริ่มให้ความสำคัญกับ AI มากขึ้น แต่ยังมีคำถามสำคัญว่า โครงการเหล่านี้ซ้ำซ้อนกันหรือไม่ คุ้มค่าหรือไม่ และทันต่อเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็วหรือไม่ พร้อมเตือนว่า “AI ไม่ใช่ครุภัณฑ์ทั่วไป” เพราะต้นทุนและประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับจำนวนผู้ใช้ คุณภาพโมเดล ความปลอดภัยข้อมูล และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง หากไม่มีมาตรฐานกลาง รัฐอาจใช้งบมหาศาลกับระบบที่ซ้ำซ้อน ล้าสมัย หรือประชาชนไม่ได้ใช้จริง

หนึ่งในกรณีศึกษาที่ถูกยกขึ้นมาตรวจสอบ คือโครงการ “TH-AI Passport” ของสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) วงเงินประมาณ 1,650 ล้านบาท ซึ่งเป็นโครงการจัดหาแพลตฟอร์ม Generative AI ให้ประชาชนใช้งาน โดยแพลตฟอร์ม “ส่องรัฐ” พบสัญญาณที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติมหลายประเด็น ทั้งคะแนนความโปร่งใสต่ำ เงื่อนไข TOR ที่อาจจำกัดการแข่งขัน จำนวนผู้ยื่นประมูลน้อย ราคากลางที่ควรอธิบายให้ชัดเจน รวมถึงคำถามสำคัญว่าประชาชนจะได้ใช้ประโยชน์จริงหรือไม่ และข้อมูลส่วนบุคคลจะได้รับการคุ้มครองอย่างไร

จากภาพรวมดังกล่าว พรรคประชาธิปัตย์เสนอให้จัดตั้ง “AI Procurement Committee” หรือคณะกรรมการกลางด้านการจัดซื้อ AI ภาครัฐ เพื่อกำหนดมาตรฐานกลาง ตรวจสอบความซ้ำซ้อน ความคุ้มค่า ความปลอดภัยของข้อมูล และความพร้อมในการใช้งานจริงของโครงการ AI ทุกหน่วยงาน

นอกจากนี้ พรรคประชาธิปัตย์ยังเปิดตัวแพลตฟอร์ม “จับตา” ควบคู่กัน เพื่อเปิดช่องให้ประชาชนแจ้งเบาะแสหรือความผิดปกติของโครงการรัฐในพื้นที่ได้อย่างปลอดภัย โดยหวังเชื่อมการตรวจสอบจากฐานข้อมูลภาครัฐเข้ากับการมีส่วนร่วมของประชาชน

ทั้งนี้ พรรคประชาธิปัตย์ย้ำว่า “ส่องรัฐ” จะถูกพัฒนาในรูปแบบ Open Platform และเปิดให้ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี AI กฎหมายดิจิทัล ความมั่นคงไซเบอร์ ภาคประชาสังคม และสื่อมวลชน เข้ามามีส่วนร่วม เพื่อสร้างมาตรฐานใหม่ในการตรวจสอบโครงการ AI ภาครัฐ พร้อมย้ำว่า “เงินภาษีของประชาชน ต้องตรวจสอบได้โดยประชาชน”

ติดตามเนื้อหาดีๆแบบนี้ได้ที่