TH-AI Passport คืออะไร? ทำไมรัฐยอมทุ่ม 1.6 พันล้าน

จากดราม่างบกว่า 1,600 ล้านบาท หลายคนอาจยังงงว่า จริง ๆ แล้วTH-AI Passport คืออะไรกันแน่ เป็นแค่แอปแจก AI ฟรี หรือคือโครงการใหญ่ที่รัฐกำลังเดิมพันกับอนาคตคนไทย?

TH-AI Passport คือโครงการของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือกระทรวงดีอี ที่เตรียมเปิดให้ประชาชนลงทะเบียนใช้งาน AI ฟรีภายในเดือนมิถุนายนนี้ โดยตั้งเป้าแจกสิทธิให้คนไทยประมาณ 5 ล้านคน ใช้งานต่อเนื่องนาน 1 ปี

จุดสำคัญคือ มันไม่ใช่ AI ตัวใหม่ที่ไทยสร้างขึ้นเอง แต่เป็นแพลตฟอร์มกลาง ที่รวม AI ระดับโลก หลายระบบไว้ในที่เดียว เช่น ChatGPT, Gemini และ Claudeเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงเครื่องมือ AI ได้ง่ายขึ้น ผ่านทั้งเว็บไซต์และแอปพลิเคชัน

พูดง่าย ๆ คือ รัฐกำลังพยายามทำให้ AI กลายเป็น “สาธารณูปโภคดิจิทัล” ที่คนทั่วไปเข้าถึงได้ ไม่ใช่เรื่องของเฉพาะบริษัทใหญ่ หรือคนที่มีกำลังจ่ายรายเดือนหลักหลายร้อยบาท

นอกจากให้ใช้ฟรี โครงการนี้ยังมีคอร์สสอนใช้งานจริง ระบบเรียนออนไลน์และระบบรับรองทักษะ เพื่อให้คนเอา AI ไปใช้ทำงานได้จริงไม่ใช่แค่เอาไปเล่นหรือถามคำถามทั่วไป

กลุ่มเป้าหมายหลัก คือ นักศึกษา คนเพิ่งเรียนจบ รวมถึงแรงงานที่ต้องการ Reskill และ Upskill เพราะรัฐบาลมองว่า ตอนนี้ตลาดงานเปลี่ยนเร็วมาก หลายคนเรียนมาในยุคที่ AI ยังไม่สำคัญ แต่พอเข้าสู่โลกทำงานกลับต้องแข่งขันกับคนที่ใช้ AI เป็นแล้ว

กระทรวงดีอียังระบุว่า ปัจจุบันไทยมีอัตราการเข้าถึง AI เพียงประมาณ 10.7%ต่ำกว่าหลายประเทศในอาเซียน ขณะที่รัฐบาลมองว่า หากไม่เร่งลดช่องว่างนี้อาจเกิด “ความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี” รอบใหม่ขึ้นในอนาคต

ส่วนประเด็นที่ถูกถามมากที่สุดคือ งบประมาณ 1,600 ล้านบาท คุ้มหรือไม่?

ฝั่งรัฐบาลอธิบายว่า งบนี้ใช้สำหรับจัดหา AI ระดับ Pro รวม 12 โมเดล ดูแลระบบ และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน
ซึ่งโดยเฉลี่ยแล้ว ต้นทุนอยู่ที่ประมาณ 324 บาทต่อคนต่อปีหรือประมาณ 27 บาทต่อเดือนต่อคน ซึ่งถูกกว่าค่าสมัคร AI แบบพรีเมียมในตลาดที่อาจสูงถึง 700–800 บาทต่อเดือน

อีกด้านหนึ่ง รัฐยังมองว่า โครงการนี้ไม่ใช่แค่เรื่องใช้ฟรี แต่เป็นการลงทุนระยะยาวและต่อยอดพัฒนา Thai LLM หรือโมเดลภาษาไทยในอนาคต

อย่างไรก็ตาม แม้รัฐบาลจะยืนยันว่าโครงการโปร่งใส ใช้ระบบ e-biddingและข้อมูลผู้ใช้จะถูกคุ้มครองตาม PDPA
แต่ถ้าถึงถามเรื่อง ความคุ้มค่า มันก็ยังเป็นประเด็นที่หลายฝ่ายจับตา เพราะสุดท้ายแล้ว สิ่งที่จะตัดสินว่าโครงการนี้สำเร็จหรือไม่อาจไม่ใช่จำนวนคนลงทะเบียน แต่คือ คนไทยเอา AI ไปใช้พัฒนาทักษะ สร้างงานหรือเพิ่มรายได้ ได้จริงมากแค่ไหน