สสร. มาจากเลือกตั้งของประชาชน ไม่ขัดกับคำวินิจฉัย ศาล รธน.

บทสรุป หารือ ตุลาการศาล รธน. ค่อนข้างชัด สสร. มาจากการเลือกตั้งของประชาชน ไม่ขัดกับคำวินิจฉัย 18/2568 เพราะคณะกรรมาธิการยกร่าง มาจากการแต่งตั้งของสภาร่างรัฐธรรมนูญ จึงถือว่ามาจากการเลือกตั้งโดยอ้อม ไม่ใช่โดยตรง

นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เปิดเผยบทสรุปจากการหารือระหว่างคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา และ คณะกรรมาธิการ กิจการศาลฯ สภาผู้แทนราษฎร เข้าหารือ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ
เรื่องสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน ไม่ขัดกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ 18/2568

เนื่องจากพรรคประชาชนยืนยันมาตลอดว่า การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ควรดำเนินการโดยสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ที่มาจากการเลือกตั้ง 100% และเคยยื่นร่างที่มีเนื้อหาดังกล่าวเข้าสู่รัฐสภาในปี 2567

แต่คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ 18/2568 เมื่อ 10 กันยายน 2568 มีการระบุท้ายคำวินิจฉัยว่า

“รัฐสภาไม่อาจให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง”

จึงเป็นข้อจำกัดที่คลุมเครือ และทำให้ฝ่ายต่างๆ ต้องหาแนวทางในการแก้ไขปัญหา ซึ่งพริษฐ์แยกการทำงานเป็น 2 ส่วน ที่อาจจะไม่ได้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน นั่นคือ

พรรคประชาชน พยายามออกแบบกระบวนการที่เปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเลือก สสร. ให้ได้มากที่สุด โดยที่ไม่ถูกมองว่าขัดคำวินิจฉัยฯ เช่น ประชาชนเลือก สสร. 150 คน และให้รัฐสภาโหวตรับรอง หรือ ประชาชนเลือก สสร. 300 คน และให้รัฐสภาคัดเหลือ 150 คน

สมาชิกรัฐสภาส่วนอื่น มีบางพรรคและบางท่านนำคำวินิจฉัยดังกล่าว มาเป็นเหตุในการสรุปว่าประชาชนไม่สามารถเข้าคูหาเพื่อเลือก สสร. ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งได้เลย

วันนี้ กมธ.พัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา และ กมธ.ศาลฯ สภาผู้แทนราษฎร จึงเดินทางไปเข้าพบประธานศาลรัฐธรรมนูญและตุลาการบางท่าน เพื่อขอความชัดเจนเกี่ยวกับคำวินิจฉัยดังกล่าว

บทสรุปสำคัญจากการหารือกับประธานศาลรัฐธรรมนูญวันนี้ คือ

1. ทางตุลาการในที่ประชุมได้ยืนยันว่า คำวินิจฉัยดังกล่าว หมายความถึงการห้ามไม่ให้ประชาชนเลือก ‘คณะกรรมาธิการยกร่าง’ หรือคณะที่เป็นคนร่างข้อความของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยตรง

2. ทางตุลาการในที่ประชุมยืนยันว่า คำวินิจฉัยดังกล่าว ไม่ได้ห้ามหรือตัดสิทธิการที่รัฐสภาจะเสนอให้มี ‘สภาร่างรัฐธรรมนูญ’ ที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรง

เมื่ออ้างอิงขอบเขตการทำหน้าที่ของสภาร่างรัฐธรรมนูญในอดีต สภาร่างรัฐธรรมนูญที่ว่านี้ก็สามารถมีอำนาจที่รวมถึงการ (1) แต่งตั้ง ‘คณะกรรมาธิการยกร่าง’ เพื่อยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และ (2) พิจารณาให้ความเห็นชอบร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่คณะกรรมาธิการยกร่างขึ้นมาการมีสภาร่างรัฐธรรมนูญที่มาจากการเลือกตั้ง 100% จึงไม่ขัดกับคำวินิจฉัย เพราะคณะกรรมาธิการยกร่างที่มาจากการแต่งตั้งของสภาร่างรัฐธรรมนูญ จะถือได้ว่ามาจากการเลือกตั้งโดยอ้อม ไม่ใช่โดยตรง

3. อย่างไรก็ตาม ที่ประชุมเห็นตรงกันว่า การออกแบบและอภิปรายถึงข้อดี-ข้อเสีย ของ สสร. รูปแบบต่างๆ เป็นภาระหน้าที่และความรับผิดชอบของฝ่ายการเมืองในรัฐสภา

บทสรุปนี้ มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง เพราะจะช่วยคลายข้อกังวลของสมาชิกรัฐสภาทุกคน และทำให้พรรคการเมืองและสมาชิกรัฐสภา มีทางเลือกและความเป็นไปได้มากขึ้นในการออกแบบ สสร. ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน และเป็นการยืนยันว่า ข้อเสนอของพรรคประชาชน ที่เสนอให้มี ‘สภาร่างรัฐธรรมนูญ’ ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน 100% ว่าไม่ขัดกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ 18/2568 พริษฐ์กล่าวว่า จะนำเรื่องดังกล่าวเข้าที่ประชุม สส.พรรคประชาชน ครั้งถัดไป เพื่อหารือว่าพรรคจะดำเนินการต่ออย่างไรเกี่ยวกับร่างที่ยื่นเข้าสู่รัฐสภาไปแล้ว

ติดตามเนื้อหาดีๆแบบนี้ได้ที่