กัมพูชาประกาศตอบโต้ลดความสัมพันธ์ทางการทูตไทยลงต่ำสุด ฉะนั้นมาดูกันว่า การลดระดับเหลือแค่ “อุปทูตรักษาการ” มีผลกระทบอะไรบ้าง?!
วันนี้ 24 กรกฎาคม 2568 สำนักข่าว Khmer Times ได้ออกมารายงานว่า รัฐบาลกัมพูชาประกาศลดระดับความสัมพันธ์ทางการทูตกับประเทศไทยลงสู่ระดับต่ำสุด เพื่อตอบโต้การดำเนินมาตรการของฝ่ายไทย ที่มีคำสั่งลดระดับความสัมพันธ์กับกัมพูชาก่อนหน้านี้
สาเหตุเกิดจากเหตุการณ์ ทุ่นที่บริเวณชายแดนที่เป็นข้อพิพาท ซึ่งทำให้ทหารไทย ได้รับบาดเจ็บสาหัสเป็นครั้งที่ 2 ในรอบไม่กี่เดือน โดย นายภูมิธรรม เวชยชัย รักษาการนายกรัฐมนตรีของไทย
มีคำสั่งเรียกเอกอัครราชทูตไทยกลับจากพนมเปญ และขับเอกอัครราชทูตกัมพูชาออกจากกรุงเทพฯ
ฝ่ายกัมพูชาจึงออกแถลงการณ์อย่างเป็นทางการ ลดระดับความสัมพันธ์กับไทยลงเหลือเพียง “อุปทูตรักษาการ” และสั่งให้เจ้าหน้าที่ทูตทั้งหมดเดินทางกลับประเทศทันที พร้อมขอให้ไทยทำเช่นกัน ซึ่งเหตุการณ์นี้ส่งผลให้ประชาคมระหว่างประเทศจับตาอย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และในขณะนี้ก็ยังไม่มีท่าทีของการเจรจาเพื่อคลี่คลายสถานการณ์จากทั้งสองฝ่าย
ฉะนั้น มาดูว่า ความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างประเทศ รวมถึงกรณีของประเทศไทยกับประเทศอื่น ๆ หรือกับกัมพูชา มีกี่ระดับ มีกี่ขั้นของความสัมพันธ์ทางการทูต โดยทั่วไปแบ่งออกเป็น 4 ระดับหลัก (ตามแนวปฏิบัติสากลและตามที่ไทยใช้จริง) ได้แก่
1. สถานเอกอัครราชทูต เป็นระดับสูงสุดของความสัมพันธ์ทางการทูต ทั้งสองประเทศมี “เอกอัครราชทูต” ประจำการในประเทศของอีกฝ่าย ซึ่งไทยมีความสัมพันธ์ในระดับนี้ กับประเทศส่วนใหญ่ทั่วโลก รวมถึงสหรัฐฯ จีน ญี่ปุ่น กัมพูชา (จนถึงก่อนมีเหตุล่าสุด)
2. สถานกงสุลใหญ่ ไม่ใช่การแทนที่สถานทูต แต่เป็นหน่วยงานรองเพื่อดูแลคนไทย และผลประโยชน์ไทยในเมืองสำคัญ มักใช้ในกรณีที่มีคนไทยจำนวนมากพำนักในเมืองนั้น หรือเพื่อความสะดวกด้านเศรษฐกิจ เช่น ไทยมีสถานกงสุลใหญ่ในฮ่องกง เซี่ยงไฮ้ ลอสแองเจลิส
3. อุปทูตรักษาการ เป็นระดับความสัมพันธ์ที่ลดลงจากสถานเอกอัครราชทูต ไม่มีเอกอัครราชทูตประจำการ มีเพียง “อุปทูต” ทำหน้าที่แทนมักใช้ในกรณีที่มีความตึงเครียดหรือความไม่พอใจระดับรัฐ
4. ตัดความสัมพันธ์ทางการทูต ยกเลิกการมีตัวแทนทางการทูตอย่างสิ้นเชิง ไม่มีสถานทูต ไม่มีเจ้าหน้าที่ มีแต่สถานะพลเมืองปกติเท่านั้น มักเกิดในกรณีรุนแรง เช่น สงครามหรือการขัดแย้งรุนแรง
ซึ่งในช่วงก่อนปี 2567 ระดับความสัมพันธ์ อยู่ในระดับสถานเอกอัครราชทูต คือ ไทยมีสถานทูตที่พนมเปญ และกัมพูชามีสถานทูตที่กรุงเทพฯ แต่ปัจจุบัน ปัจจุบันความสัมพันธ์ไทย-กัมพูชาอยู่ในระดับต่ำสุดในทางการทูต แต่ยังไม่ถึงขั้น “ตัดความสัมพันธ์” ลดลงเหลือเพียง “อุปทูตรักษาการ” เท่านั้น
ทั้งนี้ ตัวอย่างของผลกระทบจากการลดระดับเหลือ “อุปทูตรักษาการ” คือ
1. ความสัมพันธ์เชิงสัญลักษณ์ลดลง การที่ไม่มี “เอกอัครราชทูต” ประจำการ หมายถึงทั้งสองฝ่าย ไม่ให้เกียรติและไม่ไว้วางใจ กันในระดับสูงสุด เป็น สัญญาณทางการเมือง ว่ามีข้อขัดแย้ง
และยังไม่พร้อมเปิดเจรจาระดับสูงถือว่าเป็น “ภาวะเย็นชา” ทางการทูต
2. ระดับการติดต่อระหว่างรัฐบาลลดลง เจ้าหน้าที่อุปทูตไม่มีอำนาจเทียบเท่าเอกอัครราชทูต ทำให้ การเจรจาหรือหารือสำคัญระหว่างรัฐบาลต้องชะลอ หรือทำได้จำกัด กระทบต่อการดำเนินนโยบายทวิภาคี เช่น การค้า ชายแดน แรงงาน
3. กระทบการให้บริการด้านกงสุลบางส่วน อุปทูตยังสามารถให้บริการด้านวีซ่า กงสุล ฯลฯ ได้ แต่กำลังคนอาจน้อยลง เพราะเจ้าหน้าที่ระดับสูงถูกเรียกตัวกลับประเทศ อาจกระทบการช่วยเหลือประชาชนกรณีฉุกเฉิน
4. ไม่ถึงขั้น “ตัดขาด” ยังมีช่องให้ ฟื้นความสัมพันธ์ได้ โดยการแต่งตั้งเอกอัครราชทูตกลับมา เมื่อสถานการณ์ดีขึ้น ยังสามารถทำงานร่วมกันในบางประเด็น เช่น ผ่านหน่วยงานระดับล่าง องค์กรระดับภูมิภาค หรือความร่วมมือระหว่างภาคเอกชน
สรุป คือ การลดระดับความสัมพันธ์เหลือแค่อุปทูตรักษาการ ไม่ใช่การตัดขาด แต่ถือว่า “เย็นชา” มากที่สุด แต่ยังไม่ปิดประตูเจรจา เป็นภาวะที่รัฐบาลทั้งสองฝ่ายยังไม่ไว้วางใจกัน และอาจทำให้เรื่องสำคัญ ๆ ระหว่างประเทศสะดุดหรือล่าช้า
ติดตามเนื้อหาดีๆแบบนี้ได้ที่
Facebook : https://www.facebook.com/innnews.co.th
Twitter : https://twitter.com/innnews
Youtube : https://www.youtube.com/c/INNNEWS_INN
TikTok : https://www.tiktok.com/@inn_news
LINE Official Account : @innnews
