ใครที่กำลังวางแผนอยากมีรอยยิ้มสวยด้วยการ จัดฟัน มักเกิดคำถามยอดฮิตและมีความกังวลใจเรื่อง “ฟันคุด” เพราะกลัวเจ็บตัวซ้ำซ้อน หลายคนมีความเชื่อผิดๆ ว่าต้องผ่าฟันคุดออกให้หมดปากก่อนถึงจะเริ่มติดเครื่องมือได้ ซึ่งความจริงแล้วไม่ใช่ทุกเคสที่จำเป็นต้องทำเช่นนั้นเสมอไป บทความนี้ Konvy Dental Clinic คลินิกทันตกรรมที่มีความเชี่ยวชาญด้านการจัดฟันใสและการดูแลสุขภาพช่องปากครบวงจร จะมาช่วยไขข้อข้องใจและให้ข้อมูลที่ถูกต้องว่าเคสไหนควรรีบเอาออก หรือเคสไหนรอได้ เพื่อให้การวางแผนรักษาเป็นไปอย่างราบรื่นและตอบโจทย์ที่สุด
ไขข้อข้องใจ “จัดฟัน” ต้องผ่าฟันคุดก่อนจริงไหม?
ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจหลักการพื้นฐานของการทันตกรรมจัดฟันเสียก่อน การจัดฟัน คือกระบวนการใช้เครื่องมือ (ไม่ว่าจะเป็นแบบโลหะรัดยาง หรือแบบใส) เพื่อออกแรงกระทำต่อฟัน ส่งผลให้เกิดการละลายและสร้างของกระดูกเบ้าฟัน เพื่อเคลื่อนฟันไปยังตำแหน่งที่เหมาะสมและสวยงาม ดังนั้น คำตอบของคำถามที่ว่า “ต้องผ่าฟันคุดก่อนไหม” จึง “ไม่จำเป็นเสมอไป”
การตัดสินใจว่าจะผ่าฟันคุดออกก่อน ระหว่างจัด หรือหลังจัดฟันเสร็จแล้ว ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลัก 2 ประการ คือ “ลักษณะและตำแหน่งของฟันคุด” และ “แผนการรักษาของทันตแพทย์” ในผู้รับบริการแต่ละราย
บางกรณีทันตแพทย์อาจประเมินแล้วว่าฟันคุดซี่นั้นไม่มีผลกระทบต่อการเคลื่อนที่ของฟัน ก็อาจจะยังไม่ต้องรีบผ่าออก แต่ในบางกรณีหากปล่อยไว้จะเป็นอุปสรรคชิ้นใหญ่ที่ทำให้การจัดฟันไม่สำเร็จ หรือใช้เวลานานกว่าปกติ ทันตแพทย์จึงต้องวางแผนการรักษาอย่างรัดกุม ซึ่งสามารถแบ่งกรณีศึกษาออกได้เป็นกลุ่มต่างๆ เพื่อให้เห็นภาพได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
3 กรณีที่ทันตแพทย์แนะนำให้ “ผ่าฟันคุด”
หากจากการตรวจสุขภาพช่องปากและดูฟิล์มเอกซเรย์ (X-ray) แล้วพบความเสี่ยง ทันตแพทย์มักจะแนะนำให้จัดการเคลียร์ช่องปากด้วยการผ่าฟันคุดให้เรียบร้อยก่อนติดเครื่องมือ โดยมี 3 สาเหตุหลักดังนี้
1. กรณีฟันคุดขวางการเคลื่อนที่ของฟัน
นี่คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด หากฟันคุดมีลักษณะการขึ้นที่ผิดปกติ เช่น นอนขวาง (Horizontal Impaction) หรือเอียงไปดันฟันกรามซี่ข้างเคียง (Second Molar) การคงฟันคุดไว้จะเป็นเหมือนการมี “สมอ” ยึดติดอยู่ ทำให้ไม่สามารถดึงฟัน หรือเคลื่อนฟันไปในทิศทางนั้นได้ หากฝืนจัดฟันต่อไปโดยไม่เอาออก อาจทำให้ฟันไม่เข้าที่ หรือร้ายแรงกว่านั้นคือรากฟันกรามซี่ข้างเคียงอาจถูกฟันคุดดันจนละลายเสียหายได้
2. กรณีฟันซ้อนเกมากและต้องการพื้นที่
ในกรณีที่ผู้รับบริการมีขากรรไกรขนาดเล็กแต่มีขนาดฟันที่ใหญ่ ส่งผลให้เกิดปัญหาฟันซ้อนเกอย่างรุนแรง แผนการรักษาของทันตแพทย์อาจจำเป็นต้องมีการ “ถอยฟันกรามไปด้านหลัง” (Distalization) เพื่อสร้างพื้นที่ว่างให้ฟันหน้าสามารถเรียงตัวสวยได้ หากมีฟันคุดขวางอยู่ด้านในสุด พื้นที่ตรงนั้นจะไม่สามารถใช้งานได้เลย ทันตแพทย์จึงจำเป็นต้องสั่งผ่าหรือถอนฟันคุดออก เพื่อเปิดทางให้ฟันซี่อื่นๆ สามารถถอยร่นเข้าไปได้ตามแผนที่วางไว้
3. กรณีฟันคุดอักเสบหรือผุ
สุขภาพช่องปากพื้นฐานเป็นเรื่องสำคัญมากก่อนเริ่มจัดฟัน หากฟันคุดมีอาการผุ ลึก หรือเหงือกคลุมฟันคุดมีการอักเสบ (Pericoronitis) บวมแดง ทันตแพทย์จะแนะนำให้กำจัดออกก่อนทันที เพราะเมื่อติดเครื่องมือจัดฟันแล้ว การทำความสะอาดจะทำได้ยากขึ้นกว่าเดิมหลายเท่า ซึ่งอาจส่งผลให้การติดเชื้อลุกลาม ปวดบวมรุนแรงระหว่างที่ใส่เหล็กจัดฟันอยู่ จนต้องถอดเครื่องมือเพื่อรักษาฉุกเฉิน ทำให้เสียเวลาและค่าใช้จ่ายโดยใช่เหตุ
จัดฟันก่อน แล้วค่อยผ่าฟันคุดทีหลัง ทำได้ไหม
อย่างที่เกริ่นไปข้างต้นว่า ไม่ใช่ทุกเคสที่ต้องเจ็บตัวก่อนสวย มีหลายสถานการณ์ที่ทันตแพทย์อนุญาตให้เริ่มจัดฟันไปได้เลย แล้วค่อยมาพิจารณาเรื่องฟันคุดในภายหลัง
กรณีที่สามารถทำได้ (ผ่าระหว่างจัด หรือ หลังจัด)
- ฟันคุดขึ้นตรงปกติ หากฟันคุดโผล่พ้นเหงือกมาแล้ว และขึ้นในแนวตรงเหมือนฟันปกติ (Fully Erupted) สามารถสบฟันได้ดี และไม่เบียดฟันซี่อื่น ทันตแพทย์อาจพิจารณาเก็บไว้ หรือค่อยถอนออกภายหลังหากผุ
- อายุยังน้อยและรากฟันยังไม่สมบูรณ์ ในผู้รับบริการที่อายุน้อย (ช่วงวัยรุ่น) รากของฟันคุดอาจยังสร้างไม่เสร็จ หรือยังเป็นหน่อฟันอยู่ การผ่าตัดอาจทำได้ยากและกระทบกระเทือนเนื้อเยื่อมาก ทันตแพทย์อาจแนะนำให้รอเวลา (Observation) ให้รากฟันยาวขึ้นอีกนิดเพื่อให้ถอนง่ายขึ้น หรือรอสังเกตทิศทางการขึ้น
ข้อควรระวังหากเก็บฟันคุดไว้
แม้จะสามารถจัดฟันไปก่อนได้ แต่ผู้รับบริการต้องตระหนักถึงความเสี่ยง 2 ประการสำคัญ
- เรื่องความสะอาด เครื่องมือจัดฟันจะเป็นแหล่งสะสมเศษอาหารชั้นดี โดยเฉพาะบริเวณฟันกรามซี่ในสุด หากมีฟันคุดอยู่จะยิ่งทำความสะอาดได้ยากมาก เสี่ยงต่อการเกิดฟันคุดผุและลามไปผุที่ฟันกรามซี่ติดกัน
- ความเสี่ยงฟันล้ม ในบางรายที่จัดฟันเสร็จแล้วแต่ไม่ยอมเอาฟันคุดออก แรงดันจากการงอกของฟันคุดในภายหลัง อาจส่งผลให้ฟันที่เรียงสวยแล้วเกิดการบิด ซ้อน หรือล้มได้ในอนาคต ทำให้ต้องกลับมาจัดฟันรอบสอง
ผ่าฟันคุดเจ็บไหม พักฟื้นกี่วันถึงจะไปติดเหล็กได้?
ความกังวลเรื่องความเจ็บเป็นเรื่องปกติ แต่ด้วยเทคโนโลยีทันตกรรมสมัยใหม่ ทำให้การผ่าฟันคุดไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด การระงับความรู้สึกด้วยยาชาที่มีประสิทธิภาพทำให้ขณะทำไม่รู้สึกเจ็บ ส่วนอาการปวดหลังยาชาหมดฤทธิ์สามารถบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวด
- ระยะเวลาพักฟื้น โดยทั่วไปอาการบวมจะมากที่สุดใน 2-3 วันแรก และจะค่อยๆ ยุบลงจนหายดีภายใน 3-7 วัน
- เริ่มติดเครื่องมือได้เมื่อไหร่ หากแผลหายดีและตัดไหมแล้ว (ประมาณ 7 วัน) ก็สามารถเริ่มขั้นตอนการติดเครื่องมือจัดฟันต่อได้เลย โดยไม่กระทบต่อแผนการรักษา
สรุปบทความ
สรุปแล้วการ จัดฟันไม่ได้มีสูตรสำเร็จตายตัวว่าต้องผ่าฟันคุดก่อนเสมอไป ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของทันตแพทย์และลักษณะโครงสร้างฟันของแต่ละบุคคล สิ่งสำคัญที่สุดคือการเข้ามาตรวจประเมินสุขภาพช่องปากและ เอกซเรย์ เพื่อดูโครงสร้างรากฟันอย่างละเอียด หากใครที่ยังกังวลใจ หรือต้องการวางแผนการรักษาที่แม่นยำและเหมาะสมกับตัวเอง สามารถเข้ามาปรึกษาทีมทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่ Konvy Dental Clinic ได้ เพื่อให้การเดินทางสู่รอยยิ้มใหม่เป็นเรื่องง่าย มั่นใจ และปลอดภัยในทุกขั้นตอน
สอบถามรายละเอียดบริการทันตกรรมกับ Konvy Dental Clinic
- สาขาเพิร์ล แบงก์ค็อก อารีย์ : 0933299282 หรือ 0961191164
- สาขาตะวันนา บางกะปิ : 0933299282 หรือ 0658878191
