Election-บทเรียนประชาธิปไตยที่ต้องดู

โดย ชัชรินทร์ ไชยวัฒน์

บ้านเราช่วงนี้…โดยสีสัน บรรยากาศ และโดยข้อเท็จจริง คงต้อง “มั่ว” อยู่กับการ “เลือกตั้งที่รัก” ที่กำลังจะมาถึงในอีกแค่ไม่กี่วันข้างหน้า คือเรียกว่า…ผ่าน “โค้งสุดท้าย”กำลังใกล้เข้าเส้นชัยแบบมะรอมมะร่อ การไล่เบียด ไล่บี้ ไล่แซง ไล่กระทืบ ดึงเสื้อ ถ่มถุย เสียบขาหลัง สับศอก ฯลฯ หรืออะไรต่อมิอะไรที่มันจะทำให้เกิด “ชัยชนะ” และ “ความพ่ายแพ้” มันเลยเป็นสิ่งที่มิอาจปฏิเสธและหลีกเลี่ยงได้ ไม่ว่าสำหรับพวก “นักการเมือง” ที่กำลังเล่นอยู่สนาม และแม้แต่บรรดาพวก “กองเชียร์” อย่างเราๆ-ทั่นๆ ที่นั่งดู นั่งลุ้น กันอยู่ที่บ้าน ต่างหนีไม่พ้นที่ต้องถูกดึง ถูกลาก ให้เข้าไปเกี่ยวพัน ไปมะรุมมะตุ้ม อยู่กับ “การเลือกตั้ง” กันจนได้…

ด้วยเหตุนี้…เอาไปเลย สัปดาห์นี้ เพื่อให้เข้ากับบรรยากาศ หรือเข้ากับข้อเท็จจริง ก็แล้วแต่จะว่ากันไป คงต้องขออนุญาตไปนำเอาหนังเก่าๆเมื่อ 20 ปีที่แล้ว หรือหนังช่วงปีค.ศ. 1999 เรื่อง “Election” ที่มีความหมายถึง “การเลือกตั้ง” นั่นเอง มาแนะนำให้ลองไปคว้า ไปหามาดูแก้เซ็ง แก้กลุ้ม หรือแก้อาการปวดเศียร เวียนเกล้า ท้องผูก ท้องเฟ้อ เรอเปรี้ยว แทนการต้องนั่งทายาหม่อง ยาดม ยาลม ด้วยเหตุเพราะความวิงเวียนต่อการเอาแพ้-เอาชนะกันในสนามเลือกตั้งกันไปพลางๆ แม้ไม่ถึงกับเป็นหนังในระดับยอดเยี่ยม กระเทียมดอง คลาสสิค คลาสสึก อะไรมากมายซักเท่าไหร่ แต่ในแง่รายละเอียด และ “เนื้อหา” ของเรื่อง คงต้องยอมรับว่า ออกจะเป็นอะไรที่ “เข้าท่า” มิใช่น้อย โดยเฉพาะสำหรับพวกที่ถูกทำให้เชื่อๆกันว่า “การเลือกตั้ง” อันถือเป็นส่วนหนึ่งและส่วนสำคัญของสิ่งที่เรียกว่า “ประชาธิปไตย” นั้น เป็นสิ่งที่ดีเลิศ ประเสริฐศรี สูงส่ง วิเศษวิเสโส ชนิดขาดไม่ได้ ขาดเธอฉันตายแน่ หรือเป็นสิ่งที่เหนือไปกว่า “ความดี-ความชั่ว” เอาเลยถึงขั้นนั้น…

หนังเรื่อง “Election” เรื่องนี้…อันที่จริงก็มีที่มา-ที่ไปจากงาน “วรรณกรรม” อีกแล้วนั่นแหละ คือจากงานเขียนนวนิยายของนักเขียนชาวอิตาเลียน-อเมริกัน ผู้มีนามกรว่า “ทอม เพอร์รอตตา” (Thomas R. Perrotta) ซึ่งเกิดและเติบโตขึ้นมาในครอบครัวชาวอิตาลีที่อพยพเข้ามาปักหลักในอเมริกา และยังคงยึดมั่น ถือมั่น อยู่ในวิถีทางคุณธรรมตามแบบฉบับบรรดาชาว “คาธอลิค” ทั้งหลาย สิ่งที่เรียกว่า “การเลือกตั้ง” ในสายตาของนักเขียนอย่างนาย “ทอม เพอร์รอตตา” จึงอาจไม่ได้ถือเป็นทุกสิ่งทุกอย่าง ไม่ได้เป็นตัวรับประกันการันตี ถึง “ความดี-ความชั่ว” อันเป็นสิ่งที่ผู้ซึ่งไม่ได้มาจากการเลือกตั้งใดๆเลย ไม่ว่าจะเป็น “พระผู้เป็นเจ้า” หรือ “พระเยซู” ได้ทรงชี้แนะ ชี้นำ เอาไว้ หรืออาจเป็นเพียงแค่ “กรรมวิธี” ชนิดหนึ่ง ในการบริหาร จัดการ สิ่งต่างๆไปตามเรื่อง ตามราว ตามยุค ตามสมัย แต่เพียงเท่านั้น…

เค้าโครงของเรื่อง “Election” จึงเริ่มต้นขึ้นที่โรงเรียนเล็กๆแห่งหนึ่ง ในเมืองโอมาฮา รัฐเนบราสก้า ที่ถูกนำมาใช้ “ภาพจำลอง” ของบรรดาการเลือกตั้งโดยทั่วไป โดยมีการแข่งขัน หาเสียง หาคะแนน เพื่อช่วงชิงตำแหน่ง “ประธานนักเรียน” ในโรงเรียนแห่งนี้ระหว่างนักเรียนชาย ผู้มีอุปนิสัยซื่อๆ เรียบๆง่ายๆ แบบประเภทเด็กดี หรือนักเรียนดีๆโดยทั่วไป ชื่อว่า “แทมมี่ เมตซ์เลอร์” (Tammy Metzler) โดยมีดาราวัยรุ่นอย่าง “คริส เคลน” (Chris Klein)รับบทเป็นตัวแสดง ที่จะต้องแข่งขัน เอาแพ้-เอาชนะกับนักเรียนหญิงสุดแสบ ที่ทั้งเก่ง ทั้งฉลาดเป็นกรด และทั้งสุดแสนจะทะเยอทะยาน ชื่อว่า “เทรซี ฟลิค” (Tracy Flick)รับบทโดยนักแสดงหญิงอย่าง “รีเซ วิทเธอร์สปูน” (Reese Witherspoon) ที่ชั่งเล่นได้แบบ “สุดแสบ”เอามากๆ ตีบทแตกกระจุยชนิดโผล่ไปจ่ายตลาดเมื่อไหร่ อาจถูกแม่ค้าไล่ด่ากันชนิดสามบ้าน แปดบ้าน…

การแข่งขัน ชิงชัย เอาแพ้-เอาชนะ กันระหว่าง “นักเรียน” ทั้งสองนี่เอง…ที่ทำให้ “ครู” ผู้ซึ่งอาจจัดได้ว่าเป็น “ครูแท้” หรือครูที่อยากให้ลูกศิษย์ของตัวเองเติบโตขึ้นมาเป็น “คนดี” อันเป็นสิ่งที่ไม่เพียงแต่จะดีกับตัวเอง กับครอบครัวญาติสนิทมิตรสหาย ไปจนถึงดีกับส่วนรวม กับสังคม-ประเทศชาติโน่นเลย หรือเป็น “ความดี” แบบที่ “พระเจ้า” หรือ “พระเยซู” ได้ทรงชี้แนะ ชี้นำ เอาไว้นั่นแหละคือ “ดี” เพราะ “ไม่ชั่ว” นั่นเอง ไม่ต้องมาเสียเวลาแปลความ ตีความอะไรกันมากมาย ผู้มีนามว่า “จิม แมคอลิสเตอร์” รับบทโดยดาราเจ้าบทบาทอีกรายหนึ่ง คือ “แมทธิว โบรเดอริค” (Matthew Broderick) ซึ่งแม้จะเป็นครูตัวเล็กๆ แต่โดยบทบาท หน้าที่ที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับบรรดานักเรียนโดยตรง ก็เลยต้องถูกดึงมาเกี่ยวข้อง พัวพัน จนกระทั่งต้อง “มั่ว” อยู่กับ “การเลือกตั้ง” หรือ “Election” เพื่อสรรหาประธานนักเรียน ในโรงเรียนเล็กๆแห่งนี้กันจนได้…

เค้าเรื่อง โครงเรื่อง ทำนองนี้…เลยไป “เข้าตากรรมการ” หรือเข้าตาผู้กำกับหนัง อย่าง “อเล็กซานเดอร์ เพนย์” (Alexander Payne)ที่นอกจากจะโดดลงมาเป็นผู้กำกับแล้ว ยังร่วมเขียนบท แปรสภาพวรรณกรรมให้กลายเป็นวรรณกรรมบนแผ่นฟิล์ม กันในท้ายที่สุด จนกลายมาเป็นหนังเรื่อง “Election” ที่บรรดา “นักเลือกตั้ง” ทั้งหลาย รวมทั้งผู้ที่ต้องถ่อสังขารไป “เข้าคูหากาบัตร” กันในแต่ละราย ควรรีบไปคว้าหามาดู มาใช้เป็นบทเรียน บทศึกษา เป็นอุทาหรณ์ สอนใจ เป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะบรรดาพวก “นักประชาธิปไตย” หรือผู้ที่ชอบเพ้อถึงสิ่งที่เรียกว่าประชาธิปไตยกันชนิด 3 เวลาหลังอาหาร เพราะสิ่งที่นักเขียนอย่าง “ทอม เพอร์รอตตา” หรือผู้กำกับฯอย่าง “อเล็กซานเดอร์ เพนย์” พยายามนำเสนอไว้ให้เป็นข้อคิด สะกิดใจ ก็คือสิ่งที่มันน่าจะอยู่เหนือไปกว่าความเป็นประชาธิปไตย สูงส่งไปยิ่งกว่าความเป็นประชาธิปไตย-ไม่เป็นประชาธิปไตย ก็คือ “ความดี” และ “ความชั่ว” แบบที่ “พระเจ้า” และ “พระเยซู” ได้ทรงชี้แนะ ชี้นำ เอาไว้นั่นแล…

แม้ว่าด้วยความที่อยากจะให้ “ลูกศิษย์” เติบโตขึ้นมาเป็น “คนดี” ในความหมายที่ว่านี้…จะทำให้ครูแท้ ครูตัวเล็กๆ อย่าง “จิม แมคอลิสเตอร์” ต้องถูกถีบ ถูกไล่ออก จากโรงเรียนโอมาฮา กระเซอะกระเซิงไปหางานทำที่นิวยอร์คในช่วงเวลาต่อมา แต่นั่นก็ไม่ได้ทำให้ “ชัยชนะ” ของนักเรียนหญิงสุดแสบ อย่าง “เทรซี ฟลิค” ที่ได้กลายเป็น “ลูกศิษย์คิดล้างครู” และสามารถคว้าตำแหน่งประธานนักเรียนในการเลือกตั้งของโรงเรียนโอฮามามาจนได้ จะเป็นชัยชนะที่ทำให้ตัวเองมีโอกาสเติบโตขึ้นมาเป็น “คนดี” ขึ้นมาแต่อย่างใด ภาพของอดีตลูกศิษย์…ที่กำลังหิ้วกระเป๋าเดินตามหลัง บรรดา “นักการเมือง” หรือ “นักเลือกตั้ง” แบบต้อยๆๆ ก็ยิ่งทำให้ความหมายของคำว่า “การเลือกตั้ง” หรือ “Election” นั้น ยิ่งเป็นอะไรที่น่าเกลียด น่าทุเรศ ยิ่งขึ้นไปใหญ่ โดยเฉพาะเมื่อขยาย “ภาพจำลอง” จากการเลือกตั้งในโรงเรียนเล็กๆ ไปสู่การเลือกตั้งระดับชาติ ระดับเป็นตัวชี้เป็น ชี้ตาย ต่อสังคมส่วนรวม หรือต่อประเทศชาตินั่นเอง…
ความเป็นประชาธิปไตย หรือการเลือกตั้ง…มันจึงไม่ใช่ “คำตอบ” ของทุกสิ่งทุกอย่าง ไม่ใช่การนำไปสู่สิ่งดี หรือนำไปสู่ “ความดี” เสมอไป โดยเฉพาะเมื่อต่างฝ่ายต่างมุ่งที่จะ “เอาแพ้-เอาชนะ” กันและกัน จนอาจไม่ได้สนใจถึง “ความดี-ความชั่ว” ใดๆเอาเลยแม้แต่น้อย “ความชั่ว” มันจึงสามารถขยายตัว เติบโต จากโรงเรียนเล็กๆ จากเด็กๆที่อยากจะเด่น อยากดัง อยากจะเอาชนะผู้อื่นจนลุกลามไปถึงการเมือง การเลือกตั้งในระดับชาติ ก่อให้เกิดความเจ็บปวด รวดร้าว ทรมาณ ต่อส่วนรวม ต่อผู้คนในสังคม ประเทศชาติ จนประชาธิปไตยในแต่ละประเทศ แทบกลายเป็น “ประชาธิป…ตาย”ไปแล้วด้วยกันทั้งสิ้น ทั้งพวง…
———————————————————-

 

 

 

Tags

ข่าวน่าสนใจ

Close