โฉมหน้าใหม่นักเขียนไทยในสิทธิประโยชน์ที่มีมากกว่าตัวอักษร

สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย ร่วมกับ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร จัดเสวนา เรื่อง "โฉมหน้าใหม่ นักเขียนไทย ในสิทธิประโยชน์ที่มีมากกว่าตัวอักษร"

สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย ร่วมกับ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร จัดเสวนา เรื่อง “โฉมหน้าใหม่ นักเขียนไทยในสิทธิประโยชน์ที่มีมากกว่าตัวอักษร” เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2562 ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร โดยคุณกนกวลี พจนปกรณ์ กันไทยราษฎร์ นายกสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย เปิดเผยถึงการจัดเสวนาครั้งนี้เพราะเล็งเห็นว่าเป็นสิ่งที่จำเป็นที่คนในอาชีพนักเขียนจะต้องมารับรู้ร่วมกัน ในโลกของยุคดิจิทัล ที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว อีกอาชีพที่มีผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ คืออาชีพนักเขียน แต่ควรจะมองอีกด้านหนึ่งว่าในวิกฤตินั้นอาจจะมีโอกาสอยู่ นักเขียนเขียนผลงานแต่ไม่ได้พัฒนาเนื้อหา หรือ คอนเทนต์ (Conten) ผลงานนั้นก็อาจจะไม่เป็นที่รู้จักของคนอ่าน ตัวนักเขียนเองต้องรู้ว่ากระแสของโลกชอบเทรนด์ไหน เชื่อว่าการเสวนาในวันนี้จะมีประโยชน์กับทุกคน อาจจะเห็นมุมมองใหม่ เห็นช่องทางใหม่ จนกระทั่งอาจจะทำให้เปลี่ยนโฉมหน้าของผลงาน แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นจะสำเร็จหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับการการทำงานของตัวนักเขียนเอง

คุณกนกวลี พจนปกรณ์ กันไทยราษฎร์ นายกสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย

 

ด้านคุณปฐม อินทโรดม ผู้เชี่ยวชาญด้านไอที กล่าวว่าจากสถานการณ์ปัจจุบันไม่สามารถบอกได้ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร แต่มองว่าเป็นอนาคต และเป็นโอกาส ซึ่งไม่ได้มองว่าจะกระทบถึงขั้นตกงาน หรือกระทบกับการหารายได้ ถ้าปรับตัวได้ สื่อยุคใหม่ที่เข้ามามีอิทธิพล มีบทบาทกับการดำเนินชีวิตชีวิต โดยเฉพาะโซเชียลมีเดีย ทุกวันนี้ต้องยอมรับว่าการอ่านผ่านสื่อน้อยลง แต่การอ่านผ่านสื่อดิจิทัลมากขึ้น ซึ่งมองว่าการอ่านผ่านสื่อดิจิทัลความสุขุมนุ่มลึกจะสั้น ไม่สามารถสังเคราะห์ความคิดได้ผ่านการอ่านอะไรที่สั้นๆ แต่ข้อดีคือการสร้างกลุ่มคนซึ่งสามารถสร้างตัวตนได้ในเวลาอันสั้น โดยตัวเลขของมูลค่าอุตสาหกรรมดิจิทัลคอนเทนต์ ซึ่งมีมูลค่าเติมโตขึ้นทุกปี มูลค่า 25,000 หมื่นล้าน ในปี 2561

คุณปฐม อินทโรดม ผู้เชี่ยวชาญด้านไอที

เรื่องของคอนเทนต์คือจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ซึ่งเป็นสิ่งที่ทุกคนมีแต่กลับถ่ายทอดออกมาไม่ได้ ซึ่งถือว่าเป็นวิกฤติ ทั้งนี้ยังมีอีกกลุ่มที่สามารถนำคาแรคเตอร์มาสร้างสรรค์เรื่องราวของตัวเอง สร้างรายได้จากวิถีชีวิตของตัวเอง เช่น เพจLittle Monster เป็นเพจที่คุณพ่อคุณพ่อเพื่อถ่ายทอดเรื่องราวเกี่ยวกับประสบการณ์การเลี้ยงลูกของตัวเองคือน้องจิน ผ่านการ์ตูน จนกระทั้งมีคนติดตามกว่า 2 ล้านคนแล้ว ซึ่งตัวการ์ตูน หรือ คาแรคเตอร์นั้นก็กลายเป็นทรัพย์สินทางปัญญาและสามารถนำไปต่อยอดได้อีกมากมาย

เช่นเดียวกับทุกวันนี้เวลางบประชาสัมพันธ์ต่างๆหันไปทุ่มให้กับดิจิทัล ในการโปรโมทสินค้า ผ่านไมโครอินฟลูเอนเซอร์ (Micro-Influencers) อินฟลูเอนเซอร์ (Influencer) เทรนด์การตลาดออนไลน์ ซึ่งการโฆษณาประชาสัมพันธ์รูปแบบนี้ราคาไม่แพง ซึ่งคนที่ติดตามเพจเหล่านี้คือกลุ่มเป้าหมายจริงๆ

ในยุคปัจจุบันถ้ามีคอนเทนส์ มีความเชี่ยวชาญด้านใดด้านหนึ่ง มีคนติดตามสักกลุ่มเล็กๆสักหลักพัน สามารถขยายผลไปเป็นหลักหมื่น และกลายเป็นหลักแสน และสามารถหารายได้เพิ่มเติมจากเพจดังกล่าวได้

คุณณภัทร พรหมพฤกษ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านคาแรคเตอร์

คุณณภัทร พรหมพฤกษ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านคาแรคเตอร์ กล่าวว่าต่างประเทศมองว่าประเทศไทยมีภูมิประเทศที่มีประชากรค่อนข้างสัมพันธ์กับพื้นที่ ทำให้คนไทยสร้างงานและขายภายในประเทศ ต่างชาติมองว่าประเทศไทยมีนักครีเอทีฟ ที่สร้างสรรค์งานได้หลากหลายสาขาที่มีความสามารถ และมีศักยภาพ แต่เพียงที่ผ่านมายังขาดการเชื่อมต่ออย่างครบวงจร ในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมาเกิดการตื่นตัวเรื่องของลิขสิทธิ์ในบ้านเราเป็นอย่างมาก ตัวเลขการใช้ลิขสิทธิ์สูงขึ้นเป็นทวีคูณ และมองว่านี่เป็นโอกาสทางธุรกิจใหม่สำหรับทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งทรัพย์สินทางปัญญาก็คือคนสร้างสรรค์ผลงาน

ปี 2558 ตลาดการซื้อขายสินค้าลิขสิทธิ์ทั่วโลก มากกว่า 8 ล้านล้านบาท ประเทศไทยมีการซื้อขายสินค้าลิขสิทธิ์ 520 ดอลลาร์ หรือราว 18,000 ล้านบาท เป็นอันดันที่ 37 ของโลก ขยายตัว 25.9 % เป็นอันดับ 1 ของเซาท์ เอเชีย ซึ่งตัวเลขเหล่านี้จะเป็นผู้บริโภคทั้งหมด

นักสร้างสรรค์สร้างงานขึ้นมาแล้ว ลิขสิทธิ์จะเกิดขึ้นเมื่อสร้างสรรค์และออกเผยแพร่สู่สาธารณะเป็นครั้งแรก ซึ่งคือสมบัติของผู้สร้างสรรค์ แต่ถ้าสามารถทำจินตภาพให้เป็นภาพขึ้นมาด้วยจะได้สิทธิ์ที่ต่อยอดจากสิทธิ์ทางคอนเทนต์คือสิทธิ์ภาพลักษณ์ การขายสิทธิ์ในต่างประเทศไม่ได้ขายสิทธิ์ทั้งหมด แต่จะขายแบบซอย ขายเฉพาะสิ่งที่ต้องการจะทำ แต่ในทางกลับกันในประเทศไทยจะขายสิทธิ์เพียงแค่ชิ้นเดียว

ประเทศไทยถนัดของเรื่องการสร้างสรรค์แต่ขาดการรักษาสมดุล จะเห็นได้ว่าในแต่ละปี คาแรคเตอร์ โดเรมอน คิดตี้ มิกกี้เมาส์ จะมีกิจกรรมตลอดเพื่อไม่ให้ผู้บริโภคลืม โดยไทยยังขาดหลักสูตรที่เกี่ยวข้องกับลิขสิทธิ์ ไม่มีความร่วมมือระหว่างกลุ่มผู้ผลิตผู้พัฒนาต่อยอด ผู้ทำการตลาดและผู้ผลิตสินค้าโดยเฉพาะจากภาพอุตสากรรมต่างๆ ไม่มีการส่งเสริมเพื่อพัฒนาธุรกิจและบริหารจัดการทั้งระบบ ไม่มีสถานที่จัดแสดงผลงานและจำหน่ายอย่างจริงจัง ขาดการร่วมมืออย่างเพียงพอระหว่างเจ้าของผลงานลิขสิทธิ์และตัวแทนจำหน่ายไม่มีการจัดแสดงสินค้าลิขสิทธิ์ในภูมิภาคอาเซียน และไม่มีความเชื่อมั่นอย่างเพียงพอต่อผลงานลิขสิทธิ์ในประเทศไทย

โดยสมาคมการค้าลิขสิทธิ์และของที่ระลึกจากคาแรกเตอร์ดีไซน์ของเล่นและผลงานศิลปะร่วมสมัยไทย (TCAP) เกิดจากแนวคิดเพื่อประสานความร่วมมือจาก 7 กลุ่มที่เกี่ยวเนื่องเพื่อดำเนินโครงการที่เป็นประโยชน์ต่อการค้าลิขสิทธิ์ทั้งระบบ ซึ่งมองว่าถ้านำ 7 กลุ่มมาจับมือกันได้จะเกิดมิติใหม่ของความร่วมมือ ซึ่งประกอบด้วย สถาบันการศึกษา กลุ่มสร้างสรรค์ผลงานหมายถึงผู้สร้างสรรค์ผลงานในทุกลักษณะ กลุ่มผู้พัฒนาต่อยอด กลุ่มจัดแสดงและจำหน่าย กลุ่มตัวแทนลิขสิทธิ์ กลุ่มผู้นำทางการตลาด และกลุ่มผู้ผลิตจากภาคอุตสาหกรรม ทั้งหมดเป็นซัพพลายเชน (Supply Chain) ของธุรกิจลิขสิทธิ์

ทั้งนี้เชื่อว่าการรักษาสิทธิ์งานออกแบบให้นานที่สุด คือต้องประกาศสิทธิ์ให้ก้าวไกลที่สุด เพราะสุดท้ายแล้วผู้บริโภคปัจจุบันไม่ได้บริโภคสินค้าแค่จากตัวสินค้า แต่บริโภคสินค้าด้วยความเป็นประสบการณ์ และ ไลฟ์สไตล์

คุณศักดา แซ่เอียว (เซีย ไทยรัฐ) สมาคมการ์ตูนไทย

คุณศักดา แซ่เอียว (เซีย ไทยรัฐ) สมาคมการ์ตูนไทย กล่าวยอมรับว่าในแวดวงนักเขียน นักเขียนการ์ตูน มีความเป็นศิลปิน ถนัดในการสร้างสรรค์ผลงาน แต่การไปเรียกร้องเรื่องรายได้ที่เหมาะสมทำไม่ค่อยจะได้ การเขียนภาพการ์ตูนขายแค่ครั้งเดียว หรือรวมเล่มครั้งเดียวก็จบ การ์ตูนที่มีคาแรคเตอร์ที่ชัดเจน สำนักพิมพ์น่าจะนำไปต่อยอดสร้างมูลค่าทำอย่างอื่นเพื่อให้นักเขียนการ์ตูนสามารถมีรายได้เพิ่มขึ้น ซึ่งควรมีบุคคล หรือกลุ่มบุคคลที่ทำธุรกิจด้านนี้ช่วยดูแล

อย่างเช่น “เพชรพระอุมา” ตัวละครทุกตัวโดดเด่น มีคาแรกเตอร์ที่ชัดเจน และ ราช เลอสรวง ซึ่งเป็นผู้เขียนภาพปก ทำให้มีส่วนกำหนดสร้างสรรค์คาแรคเตอร์ของตัวการ์ตูน สร้างความชัดเจนให้กับตัวละครทำให้สามารถเกิดภาพในใจของผู้อ่านมากยิ่งขึ้น
ทั้งนี้มองว่านักเขียนกับนักเขียนการ์ตูนหรือนักเขียน ต้องทำงานร่วมกัน ควบคู่กัน และช่วยกันสร้างมูลค่าจากสิ่งที่คิดให้ได้

คุณปรัชญา ไพโรจน์กุลมณี ผู้แทนกรมทรัพย์สินทางปัญญา

คุณปรัชญา ไพโรจน์กุลมณี ผู้แทนกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า กรมทรัพย์สินทางปัญญาก็ให้ความสนใจในเรื่องนี้เช่นกัน พยายามรวบรวมตัวเลขเรื่องลิขสิทธิ์ให้ออกมาชัดเจน

นักเขียนมีกลุ่มหนึ่งที่เป็นผู้บริโภคแล้ว วันหนึ่งอยากจะเป็นนักเขียนเองเนื่องด้วยโซเชียลมีเดียเป็นอีกช่องทางหนึ่งให้ โดยในปัจจุบันนี้กลุ่มนักเขียนส่วนหนึ่งที่เป็นเยาวชน ซึ่งก็สามารถสร้างรายได้โดยไม่ต้องพึ่งสำนักพิมพ์ และสิ่งที่กำลังเขียนอยู่นั้นคือลิขสิทธิ์ ลิขสิทธิ์คือหากสร้างสรรค์งานแล้วงานนั้นเป็นลิขสิทธิ์กฎหมายจะคุ้มครองทันที

นักเขียนควรแสดงตัวตนของเรา แสดงความป็นเจ้าผลงานของเรา แม้ว่าการแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์กับกรมทรัพย์สินทางปัญญาเป็นเรื่องไม่จำเป็นสำหรับทุกคน แต่การแจ้งสิทธิ์มีข้อดีมากกว่าข้อเสีย เพราะการยืนยันลิขสิทธิ์ที่ผลิตขึ้นมาดีกว่ากฎหมายสิทธิบัตรเสียอีก เพราะสามารถมีผลไปต่างประเทศเกินกว่า 100 ประเทศแล้วในขณะนี้ ซึ่งได้รับการคุ้มครองเท่าเทียมกันหมด เมื่อสิทธิ์คุ้มครองทันทีโดยอัตโนมัติ การโฆษณาเป็นเครื่องมืออย่างหนึ่งที่จะแสดงตัวตนว่าผลงานนั้นเป็นของเราหลักการลิขสิทธิ์การเก็บหลักฐานเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดว่าผลงานนั้นเป็นผลงานของผู้ใด

อย่างหนังสือแฮร์รี่ พอตเตอร์ ผลงานสามารถดัดแปลงไปเป็น ร้านขายของ ละครเวที เกมส์ ภาพยนตร์ แปลภาษาต่างประเทศ เลโก้ และสตูดิโอ อย่างงานวรรณกรรมไทยนั้นจะทำให้รู้ว่าสามารถตัดแปลงเป็นอะไรได้บ้าง แต่สิทธิขึ้นอยู่กับข้อตกลงในการแปล ดัดแปลง ทำซ้ำ กับหน่วยงานอย่างไร

คุณสกุล บุณยทัต เลขาธิการสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย

คุณสกุล บุณยทัต เลขาธิการสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย กล่าวว่า “คอนเทนต์” เป็นเรื่องที่ถูกพูดถึงกันมากในทุกวงการ แต่ในวงการวรรณนั้นกลับไม่มีการพูดถึง ไม่มีการเรียนรู ยังขาดการศึกษาอย่างจริงจัง มีบริบทในการรับรู้น้อย นักเขียนจึงจำเป็นต้องมีการับรู้ในเรื่องของคอนเทนต์เพื่อจะได้สร้างสรรค์งานที่มีคุณภาพ

“คอนเทนต์” (Conten) คือ เนื้อหาที่เป็นสาระที่สุด และคุณค่า และสิ่งที่น่าสนใจ ของวรรณกรรม ประเด็นหลักของคอนเทนต์ ประกอบด้วยความแปลก มีการนำเสนอความแปลกของวรรณกรรม อาจจะดูเหมือนง่ายแต่ง่ายในที่นี้หมายถึงการเข้าใจ ตกผลึก ทำให้ผู้รับสารได้เข้าใจเนื้อหาที่นำเสนอ รวมถึงความความจริงใจด้วย หลักการนำเสนอคอนเทนต์ต้องมี อีโมชั่น (Emotion) ทำให้ผู้รับสารเสพแล้วเกิดความรู้สึก มีอารมณ์ร่วมตามไปด้วย งานวรรณกรรมต้องมีการสอนสอดแทรก สอนการใช้ชีวิต โครงสร้างของเนื้อหาต้องเขียนถึงกระบวนการแก้ปัญหา มีไอเดียเป็นสิ่งที่สำคัญมาก และงานวรรณกรรมต้องก่อแรงบันดาลใจให้กับคนดูหรือคนอ่าน

ข่าวน่าสนใจ

Close